Şap Hastalığı Nedir? İnsana Bulaşır mı?

GÜNDEM

Şap Hastalığı Nedir?

Uşak'ta şap hastalığı vakalarının ardından hayvan pazarlarının geçici olarak kapatılması, hastalığı yeniden gündeme taşıdı. Son derece bulaşıcı olan şap hastalığı özellikle sığır, koyun ve keçi gibi çift tırnaklı hayvanları etkiliyor.

Peki şap hastalığı nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir ve insanlar açısından risk oluşturur mu?

Şap Hastalığı Nedir? İnsana Bulaşır mı? Belirtileri Nelerdir?

Uşak’ta tespit edilen şap hastalığı vakalarının ardından kentteki bazı hayvan pazarlarının geçici olarak kapatılması, hastalığı yeniden gündeme taşıdı. Yetkililer, bu tür kapanmaların temel amacının hayvan hareketlerini azaltarak hastalığın yayılımını kontrol altına almak olduğunu belirtiyor. İHA

Peki şap hastalığı nedir, nasıl bulaşır ve insanlar için risk oluşturur mu?

Şap Hastalığı Nedir?

Şap hastalığı; sığır, koyun, keçi ve domuz gibi çift tırnaklı hayvanları etkileyen, son derece bulaşıcı viral bir hastalıktır.

Hastalık hayvanlarda yüksek ateş, ağız ve ayak bölgelerinde içi sıvı dolu kabarcıklar, yoğun salya, iştahsızlık ve süt veriminde düşüş gibi belirtilere neden olabilir. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü’ne göre hastalık özellikle duyarlı hayvan topluluklarında çok hızlı yayılabilir. 

 

Şap Hastalığı Nasıl Bulaşır?

Virüs enfekte hayvanların salya, süt ve diğer salgılarında bulunabilir. Hastalık doğrudan hayvandan hayvana geçebildiği gibi dolaylı yollarla da yayılabilir.

Bulaşmada özellikle hayvan nakilleri, ortak kullanılan araç ve ekipmanlar, kirlenmiş yem ve su, kıyafet ve ayakkabılar etkili olabilir. Virüsün bazı koşullarda hava yoluyla da taşınabildiği belirtiliyor.

Bu nedenle bir bölgede vaka tespit edildiğinde hayvan hareketlerinin sınırlandırılması ve hayvan pazarlarının geçici olarak kapatılması, hastalığın kontrolünde kullanılan temel önlemlerden biridir. Tarım ve Orman Bakanlığı da benzer tedbirleri hastalığın yayılımını azaltmak amacıyla uyguluyor.

Şap Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Hayvanlarda görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:

• Yüksek ateş
• Ağızdan yoğun salya gelmesi
• Dil, dudak ve ağız içinde kabarcık ve yaralar
• Ayak ve tırnak çevresinde lezyonlar
• Yürümede güçlük ve topallık
• İştahsızlık
• Kilo kaybı
• Süt veriminde belirgin azalma

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü, genç hayvanlarda hastalığın daha ağır seyredebildiğini ve bazı durumlarda kalp kası hasarına bağlı ölümlerin görülebileceğini belirtiyor.

Şap Hastalığı İnsana Bulaşır mı?

Bu konuda internette çok fazla yanlış bilgi bulunuyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı, şap hastalığını zoonoz karakterde olmayan, yani halk sağlığı açısından risk oluşturmayan bir hayvan hastalığı olarak tanımlıyor. Bakanlık ayrıca kırmızı et tüketimi açısından şap hastalığı nedeniyle bir halk sağlığı riski bulunmadığını belirtiyor. 

Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü de şap hastalığının insanlara kolay bulaşmadığını ve halk sağlığı tehdidi olarak değerlendirilmediğini bildiriyor. Tarihsel olarak çok az sayıda ve hafif insan vakası raporlanmış olsa da bunlar son derece istisnai kabul ediliyor.

Burada önemli bir karışıklığı da açıklamak gerekiyor:

Şap hastalığı ile çocuklarda görülen el-ayak-ağız hastalığı aynı hastalık değildir.

İsim benzerliği nedeniyle bu iki hastalık zaman zaman birbirine karıştırılıyor.

Hayvan Pazarları Neden Kapatılıyor?

Hayvan pazarları çok sayıda hayvanın farklı bölgelerden bir araya geldiği alanlardır. Şap virüsünün bulaşıcılığı yüksek olduğu için hasta veya virüsü taşıyan tek bir hayvan bile geniş bir hayvan topluluğunun etkilenmesine yol açabilir.

Bu nedenle vakaların görüldüğü dönemlerde:

• hayvan pazarlarının kapatılması,
• hayvan hareketlerinin sınırlandırılması,
• aşılama yapılması,
• işletmelerin dezenfekte edilmesi,
• hastalığın görüldüğü bölgelerin izlenmesi

gibi önlemler alınabilir.

Tarım ve Orman Bakanlığı, satış yerlerinin kapatılmasını geçici ve önleyici bir hayvan sağlığı tedbiri olarak tanımlıyor.

Şap Hastalığı Et ve Süt Tüketimini Etkiler mi?

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın açıklamasına göre alınan önlemler gıda arz güvenliğini tehdit etmiyor ve kırmızı et tüketimi açısından halk sağlığı riski bulunmuyor. 

Ancak hastalık hayvancılık sektörü açısından ciddi ekonomik kayıplara neden olabilir. Enfekte hayvanlarda süt veriminin düşmesi, kilo kaybı ve büyüme geriliği görülebilir. Bu nedenle şap hastalığının temel önemi halk sağlığından çok hayvan sağlığı ve hayvancılık ekonomisi açısından ortaya çıkıyor. 

Şap Hastalığı Nasıl Önlenir?

Şap hastalığıyla mücadelede en önemli yöntemlerden biri aşılamadır. Bunun yanında hayvan hareketlerinin kontrol edilmesi ve biyogüvenlik önlemleri de kritik rol oynar.

Üreticilerin özellikle:

• sürüye yeni hayvan alırken veteriner kontrollerine dikkat etmesi,
• araç ve ekipmanları dezenfekte etmesi,
• farklı işletmeler arasında kullanılan ekipmanları temizlemesi,
• şüpheli vakaları hızlı biçimde veteriner hekime bildirmesi,
• resmi aşılama programlarını takip etmesi

önem taşır.

Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından şap hastalığına karşı aşılama ve saha çalışmaları yürütülüyor. 

Şap Hastalığı Görülen Hayvan Nasıl Anlaşılır?

Yüksek ateş ve ağızdan aşırı salya gelmesi ilk dikkat çeken belirtilerden olabilir.

Özellikle ağız, dil, dudak, meme ve tırnak aralarında görülen kabarcık ve yaralar şap hastalığının tipik bulguları arasında yer alıyor.

Hayvanın yürümekte zorlanması, yem yemeyi bırakması veya süt veriminin ani biçimde düşmesi halinde veteriner hekime başvurulması gerekir. 

Şap Hastalığı Neden Bu Kadar Önemli?

Şap hastalığı çoğu yetişkin hayvanda doğrudan ölümle sonuçlanmasa da çok hızlı yayıldığı için büyük ekonomik kayıplara neden olabilir.

Bir salgın döneminde:

hayvan hareketleri kısıtlanabilir, pazarlar kapanabilir, üretimde düşüş yaşanabilir ve hayvan ticareti etkilenebilir.

Bu nedenle birkaç hayvanda görülen vaka bile geniş çaplı önlemler alınmasına yol açabilir.

Sık Sorulan Sorular

Şap hastalığı insana bulaşır mı?
Tarım ve Orman Bakanlığı şap hastalığının zoonoz olmadığını ve halk sağlığı açısından risk oluşturmadığını belirtiyor. WOAH da insan enfeksiyonlarının son derece nadir olduğunu bildiriyor. 

Şap hastalığı süt içmekle bulaşır mı?
Şap hastalığının temel önemi hayvanlar arasındaki hızlı bulaşmadır. İnsanlarda halk sağlığı tehdidi olarak değerlendirilmez. 

Şap hastalığı olan hayvan ölür mü?
Yetişkin hayvanlarda ölüm oranı genellikle düşüktür ancak genç hayvanlarda hastalık daha ağır seyredebilir. 

Hayvan pazarları neden kapatılıyor?
Hayvan hareketlerini azaltarak hastalığın farklı sürülere ve bölgelere taşınmasını önlemek amacıyla geçici olarak kapatılabilir. 

Şap hastalığı ile el-ayak-ağız hastalığı aynı mı?
Hayır. İsim benzerliğine rağmen tamamen farklı hastalıklardır.